کرمانشاهان

به نام آفریدگار یکتا

پیشگفتاری درباره ی استان کرمانشاهان

 استان کرمانشاهان با وسعت 25/24434 کیلومتر مربع و ارتفاع متوسط 1200 متر از سطح دریا در باختر (غرب) ایران قرار دارد. بر اساس آخرین تقسیمات کشوری این استان با مرکزیت کرمانشاهان دارای 14 شهرستان شامل: اسلام آباد غرب – پاوه – ثلاث باباجانی – جوانرود – دالاهو – روانسر – سرپل ذهاب – سنقر – صحنه – قصر شیرین – کرمانشاهان – کنگاور – گیلانغرب و هرسین است که شهرستان کرمانشاهان مرکز استان نیز می باشد. همچنین این استان دارای 28 شهر ، 29 بخش ، 85 دهستان و ٧٨٣٠ روستا است. کرمانشاهان از شمال با استان کردستان از جنوب با استان های ایلام و لرستان از خاور با استان همدان و از باختر با 330 کیلومتر مرز مشترک با کشور عراق همسایه است.

جمعیت

براساس برآورد سرشماری در اردیبهشت سال 1385 جمعیت استان کرمانشاهان  ۱٬۹۰۲٬۷۶۰  که از این تعداد 69 درصد در شهرها و31 درصد در روستاها زندگی می کنند.

زبان

زبان در استان کرمانشاهان کردی با گویش های مختلف کردی می باشد. که علاوه بر آن در محله هایی و یا میان بعضی از خانواده هایی در شهر کرمانشاهان با گویش های مختلف زبان کردی سخن می گویند ، آنها از ساکنان دیرینه ی شهر کرمانشاهان هستند. همچنین در نقاط مهاجر نشین شهر کرمانشاهان با گویش های مختلف کردی صحبت می کنند. اما زبان خود شهر کرمانشاهان فارسی از نوع کتابی می باشد که به مرور زمان به فارسی تغییر کرده که ویژه ی مردم شهر کرمانشاهان است. در میان عشایر زبان کردی با گویش های مختلف بکار می رود. معروف ترین این گویش ها گویش کلهری که در ایل کلهر به صورت اصیل و در میان ایلات زنگنه – سنجابی – اهالی قصرشیرین – سرپل ذهاب – قلخانی – صحنه و دینور رایج است. البته بواسطه ی همجواری با سایر گویش ها  اندک تفاوتی در گویش این مناطق وجود دارد. کردی اورامی در منطقه ی اورامانات و گویش لکی نیز در منطقه ی هرسین و در مجاورت استان لرستان استفاده می شود. همچنین در اطراف شهرستان جوانرود گویش کردی سورانی (جافی) و در شهرستان سنقر و اطراف آن زبان ترکی بکار   می رود.

نژاد

کردهای منطقه ی کرمانشاهان آریایی تبار و از ساکنان قدیمی ایران زمین هستند. در متون سومری و آشوری برخی از ساکنان زاگرس را (کرتی) و یا (کارد) نامیده اند و ارامنه هم از آنان با واژه ی  کردوخ یاد کرده اند.

آیین های آسمانی

بیشتر مردم استان کرمانشاهان مسلمان و شیعه دوازده امامی هستند. اقلیت سنی مذهب نیز بیشتر در منطقه ی اورامانات و نواحی هم مرز با استان کردستان ساکنند.

درصدی هم از سایر آیین های آسمانی شامل: مسیحی ، کلیمی و زرتشتی و بعلاوه درصدی اهل حق نیز در استان کرمانشاه زندگی می کنند.

پیشینه ی تاریخی

مدارک باستانشناختی دلالت بر اسکان انسانهای نوع نئاندرتال از 40000 سال پیش در غار شکارچیان در بیستون دارد. همچنین تسلسل زیست انسانهای غارنشین در غارهای مرخل ، مر دودر ، مر تاریک ، پناهگاه سنگی ورواسی ، دو اشکفت (در پارک کوهستان شهر کرمانشاهان) و پیدا شدن تبر سنگی نوع آشولین در اطراف روستای گاکیه همگی حکایت از سابقه ی کهن استان دارند.

در 11000 سال پیش نخستین روستای خاورمیانه در گنج دره ی هرسین شکل می گیرد که برای نخستین بار اهلی کردن گوسفند و بز در آنجا صورت گرفته و قدیمی ترین نوع سفال کشور در این مکان شناسایی شده است. نقش آنوبانی نی با قدمت 4200 سال در سرپل ذهاب که از آن به عنوان قدیمی ترین سنگ نگاره ی آسیا نام برده می شود. وجود 14 گور دخمه منسوب به دوره ی ماد ، نقش و کتیبه ی داریوش همراه با مفصل ترین کتیبه ی جهان ، قلعه ی یزد گرد و چند اثر مهم دیگر از دوره ی اشکانی ، معبد آناهیتا ، از دوره ی ساسانی تاق گرا ، تاق وستان ، فرهاد تراش ، چهار قاپی و دهها اثر دیگر پیشینه ی استان را در پیش از اسلام نشان می دهد. در دوران اسلامی نیز کاروانسراها ، پلها و مساجد و تکایای باشکوهی ساخته می شود که در مجموع جایگاه رفیع استان را در دوران مختلف نشان می دهد.

جغرافیای استان کرمانشاهان

منبع نگاره: تارنمای سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه

شهر کرمانشاهان 

گردشگری

برگرفته از منابع زیر:

روشن است که با مراجعه به منابع زیر خواننده آگاهی بیشتری خواهد یافت

کتاب راهنمای گردشگری کرمانشاه  نوشته ی: شاپور عطایی – کارشناس سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه

جغرافیای استان کرمانشاه  نویسندگان: منوچهر اسماعیلی ، مسعود صفری ، صباح مرادی و ناهید امین زاده

کتاب کرمانشاهان و تمدن دیرینه ی آن  نوشته ی: ایرج افشار (سیستانی)

کتاب کرمانشاهان باستان (چاپخانه ی وزارت فرهنگ و هنر)

تارنمای سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه

تارنمای روزنامه ی سلام کرمانشاه (روزنامه ی مردم کرمانشاه)

 تارنمای ویکیپدیا (دانشنامه ی آزاد)