جغرافیای استان کرمانشاه

1) جغرافیای طبیعی استان کرمانشاه

استان کرمانشاه با مساحت 25 /24434  در میانه ی ضلع باختری کشور، میان 33 درجه و 36 دقیقه تا 35 درجه و 15 دقیقه عرض شمالی و 45 درجه و 24 دقیقه تا 48 درجه و 30 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است.

 

زمین شناسی استان کرمانشاه

 

زمین لرزه: استان کرمانشاه بر روی یکی از کمربندهای لرزه خیز کشور ایران واقع شده است. وقوع زمین لرزه در سالهای گذشته در مناطقی چون فارسینج در سنقر و علی آباد ، کارخانه در کنگاور و کرگسار در صحنه ، نشان می دهد که در پاره ای از مناطق استان احتمال وقوع زمین لرزه وجود دارد. این مناطق در مجاورت گسل های فعال قرار گرفته اند.

استان کرمانشاه در برگیرنده بخشی از زونهای زمین ساختی زاگرس ، سنندج – سیرجان و خرد شده می باشد که تمامی این زونها هم روند با کوههای زاگرس می باشد .

بخش عمده ی استان شامل ارتفاعات و چین خوردگیهای زون زاگرس می باشد که از نظر تکتونیکی و ساختاری از این زون تبعیت می نماید که بنابر فعالیت گسل اصلی زاگرس شاهد بروز زمین لرزه هایی در محدوده اطراف آن می باشیم ، آ‌نچه مشخص است کانون اصلی زلزله های زاگرس منطبق با گسل اصلی زاگرس بوده که با افزایش شعاع از کانون زلزله اثرات آن نیز کاهش می یابد .


 پهنه بندی خطر زمینلرزه استان کرمانشاه

 

 

 

 

 

برخی از گسل های فعال در استان کرمانشاه:

1) گسل صحنه؛ که ((گسل گرین)) در جنوب خاوری را به ((گسل مروارید)) در شمال باختری متصل می کند.

طول تقریبی گسل صحنه 100 کیلومتر است و در شمال شهر صحنه قرار دارد. زمین لرزه ی سال 1336 در فارسینج (روستای فارسینج) ناشی از این گسل بود و نشان داد که این گسل از نظر لرزه خیزی از توان بالایی برخوردار است.

2) گسل مروارید با طول 22 کیلومتر؛ که امتداد گسل صحنه به طرف استان کردستان و شهر کامیاران است.

3) گسل جنوب کرمانشاه.

4) گسل روانسر، در شمال باختری ، که پس از گذشتن از پاوه از مرز بیرون می رود.

5) گسل کرند که از جنوب خاوری کرند تا ارتفاعات شمال پاتاق ادامه پیدا می کند.

 

استان کرمانشاه را می توان، در امتداد شمال باختر به جنوب خاور ، از نظر لرزه خیزی به سه بخش تقسیم کرد :

1) شهرستان های کنگاور ، صحنه ، سنقر ، کرمانشاه ، روانسر ، پاوه ، جوانرود و نوسود که در پهنه ی با خطر بالا قرار دارند.

2) شهرستان های اسلام آباد غرب ، کرند ، سرپل ذهاب ، قصرشیرین ، گیلان غرب ، سومار و نفت شهر که در پهنه ی با خطر متوسط تا بالا واقع شده اند.

3) بخش شمال خاوری استان که در زون یا منطقه ی سنندج – سیرجان (در استان کرمان) و در پهنه ی با خطر کم تا زیاد قرار گرفته است.

لغزش زمین: لغزش زمین یا زمین لغزه یکی از حرکات زمین است که در نواحی زلان ، میرآباد در جوانرود ، بزگوره در پاوه ، آهنگران در روانسر و کاسه گران در گیلان غرب اتفاق افتاده است.

عواملی در ایجاد پدیده ی لغزش زمین موثرند ؛ از جمله زمین لرزه ، شیب تند ، زهکشی نامناسب ، وضعیت تکتونیکی (زمین ساخت) ، وجود آب میان دو لایه که مواد متصل روی مواد منفصل قرار دارد و ویژگی های سنگ های منطقه ، جنس سنگ های زیر بنایی (همان جمله ای که پیش تر گفته شد) و شرایط آب و هوایی (آب ناشی از بارندگی و ذوب برف و...).

در بخش زاگرس چین خورده ، در صورت وجود شرایط بالا ، این پدیده دارای توان و شدت بیش تری است.

 

کوه های استان کرمانشاه

 گونه غالب در بوم سازگان کوهستانی جنگلی را بلوط تشکیل می دهد که سطح وسیعی از مناطق استان دارای این وضعیت هستند و نقاط بسیاری از بلندیهای شهرستانهای کرمانشاه، هرسین، صحنه، کنگاور و سنقر کلیایی در زمره مناطق کوهستانی غیر جنگلی می باشند که بخشهای بسیاری از ارتفاعات دالاهو، شاهو، بازی دراز ، پراو، حجر، شیرز، نخود چال، امروله، سطر، کیوه نان، بزاو و ......... را می توان نام برد.

ناهمواری های استان کرمانشاه از لحاظ ساختاری و شکل ظاهری زمین (توپوگرافی) به سه دسته ی کوه ، دشت و تپه ماهور تقسیم می شود.

1) کوه ها: کوه های استان کرمانشاه جزء رشته کوه طولانی زاگرس اند و با همان جهت ، یعنی شمال باختری – جنوب خاوری ، قرار گرفته اند.

همان طور که در شکل پیداست از سمت شمال خاوری به جنوب باختری از ارتفاع ناهمواری ها کاسته شده و در منطقه ی قصرشیرین این ارتفاع به حداقل می رسد. نیم رخ ناهمواری شکل زیر که عمود بر زاگرس و با جهت شمال خاوری – جنوب باختری ترسیم شده ، نشان دهنده ی این کاهش ارتفاع است.

 

نیم رخ ناهمواری های استان کرمانشاه


 

 

کوه های استان کرمانشاه را با توجه به ارتفاع و موقعیت ، به سه دسته تقسیم می کنند :

الف) شاهو ، پرآو ، بیستون ، دالاخانی و امروله ؛ این کوه ها بلندترین ارتفاعات استان هستند و غالبا قله هایی به ارتفاع بیش از 3000 متر دارند ، لذا کوه های این قسمت زاگرس را زاگرس مرتفع می نامند.

ب) کوه سفید ، دالاهو ، قلعه قاضی ، آتشگاه و ...؛ که غالبا دارای قله های با ارتفاع میان 2000 تا 3000 متر هستند. این ارتفاعات به نسبت زاگرس مرتفع ارتفاع کمتری دارند و عمدتا در نواحی مرکزی استان و با همان جهت شمال باختری – جنوب خاوری امتداد یافته اند. این قسمت به زاگرس چین خورده معروف است.

پ) بازی دراز ، آق داغ ، دانه خشک و ...؛ که غالبا قله هایی با کمتر از 2000 متر ارتفاع دارند. این ارتفاعات در قسمت جنوب باختری استان ، در منطقه ی قصرشیرین و سومار ، با کاهش بیش تر ارتفاعشان به جلگه ی میاندو رود در کشور عراق متصل می شوند. این قسمت نیز جزء زاگرس چین خورده است.

 

کوه ها

 

کوه پرآو (پر آب): کوهستان پرآو در مجاورت کرمانشاه واقع شده است و حدود 1020 کیلومتر مربع وسعت دارد. این کوهستان از کوه‌های متعددی چون قرال، دو قرال ، راق چرمی،.... تشکیل شده و بلندترین قله آن با ارتفاع 3359 متر به نام شیخ علی خان معروف است. مهم ترین و ژرف ترین غار خاورمیانه به عمق 572 متر به نام پرآو در دامنه جنوبی قله قته چرمی واقع شده است و با جهت شمال بختری به طرف کوه‌های تاق وستان پیش می رود.


 

 منبع نگاره: تارنمای پرآو

 

 

کوه بیستون : بیستون در ۳۴ درجه و ۳۵ دقیقه شمال عرض جغرافیایی و ۴۵ درجه و ۲۷ دقیقه خاور طول جغرافیایی در فاصله ی حدودا ۳۲ کیلومتری خاور شهر کرمانشاه قرار دارد و ارتفاع آن 2752 متر می باشد. همچنین نام روستایی که در نزدیکی این صخره قرار دارد هم بیستون می باشد.نام پارسی باستان این کوه بَغستانَ و بگستانَ به معنی جایگاه خدایان و در نوشته های یونانی بگیستانُن می باشد. 

نمایی از کوه بیستون

منبع نگاره: علی دوستی

کرمانشاه

کرمانشا

 

کوه شاهو (شاه کو): این ارتفاعات از جنوب خاوری روانسر آغاز شده و به صورت نواری به هم پیوسته به طرف پاوه ادامه داشته و از آنجا تا نوسود در جهت شمال باختری امتداد می یابد و در حقیقت مرز طبیعی استان کرمانشاه با استان کردستان را شکل می دهد. قسمت باختری این کوه به رودخانه سیروان منتهی می شود . بلندترین قله شاهو در شمال پاوه در حدود 3390 متر ارتفاع دارد و کوه تخت که 2985 متر ارتفاع دارد دنباله کوه شاهو بوده و در همان خط سیر ادامه داشته و به بخش رزاب منتهی می گردد .


 

 منبع نگاره: تارنمای زریوار

 

 

کوه شیرز (شالیزار) Shirez : این کوه در شمال خاوری شهر هرسین قرار دارد که ارتفاع آن 2697 متر است.

 


 

 

کوه دالاخانی : کوه دالاخانی در 10 کیلومتری جنوب سنقر واقع شده است.ارتفاع این کوه حدود 3328متر است که سرچشمه رودخانه های دینور و گاماسیاب می باشد.این کوه از کوههای بلند زاگرس بشمار می رود از جنوب به کوه سوویل متصل می شود.


    منبع نگاره: تارنمای مجله ی فرهنگی پاوه و اورامانات

 

 

کوه سفید (کووه چرمی): رشته ارتفاعات کوه سفید در جنوب شهر کرمانشاه واقع شده و به سوی لرستان ادامه می یابد و اکثر قلل آن پوشیده از برف است. این کوهستان از جنوب شهر کرمانشاه تا دره ی قره سو واقع در 45 کیلومتری جنوب شرقی کرمانشاه به طول 44 کیلومتر و عرض 3 تا 10 کیلومتر کشیده شده و بلندترین قله ی آن واقع در 40 کیلومتری جنوب خاوری کرمانشاه ، حدود 28٠۵ متر ارتفاع دارد. دامنه های جنوبی این رشته به دهستان فیروز آباد و دامنه های شمالی آن به رود قره سو و ریزابه های دامنه ی جنوبی به رود مررگ (Merreg) می ریزد.


 

 

 

کوه آتشگاه : این کوه در باختر و جنوب باختری شهر پاوه واقع شده و بر دامنه باختری آن شهر باینگان قرار گرفته است . بر اساس نوشته های تاریخی محل یکی از آتشکده های دوره ی پیش از اسلام است که وجه تسمیه آن نیز گویای این موضوع می باشد. ارتفاع آتشکده حدود 2500 متر است. بر فراز آتشگاه چشم انداز شهر پاوه (مخصوصاً در شب) منظرهای دیدنی و جالب می باشد. در دامنه های باختری و شمال باختری آتشگاه هوراگه‌های‌(ییلاق) باصفا و خوش آب و هوایی قرار دارند که می توان به کردند ، سردانی و ویراش اشاره نمود.


  منبع نگاره: تارنمای مجله ی فرهنگی پاوه و اورامانات

 

 

مشخصات برخی از کوه های استان کرمانشاه

شماره

نام کوه

ارتفاع (متر)

موقعیت

1

بویر

3230

شمال سنقر

2

امروله

3203

شمال صحنه

3

نخودچال

3097

شمال باختر کنگاور

4

پنجه علی

2883

سنقر

5

دالاهو  (دال= عقاب و آهو)

2850

شهرستان دالاهو

6

شاه نشین

2576

١۵ کیلومتری سرپل ذهاب

7

شاهان

2546

اسلام آباد

8

قلعه قاضی

2367

سنجابی

9

دانه خشک

1340

سرپل ذهاب

10

بازی دراز

1320

قصرشیرین

11

کوه نواه (نوح)

2442

دالاهو

 

۲)دشت ها : چاله ها ی میان ارتفاعات غالبا همان ناودیس ها هستند که با انتقال مواد آبرفتی از کوه ها و ارتفاعات به چاله ها ، در نتیجه ی عمل فرسایش ، تحت تاثیر عواملی چون آب و هوا ، جنس سنگ ها و ... به دشت تبدیل شده اند.

امتداد دشت ها در استان بیش تر شمال باختری – جنوب خاوری است. دشت ها غالبا در فواصل میان تاقدیس ها و شکست ها ایجاد شده اند.

حدود یک سوم از پهنه استان کرمانشاه را مناطق دشتی و پست در بر گرفته که با وسعتهای مختلفی در میان ارتفاعات محصور هستن

/ 7 نظر / 380 بازدید
سعیدی کیا

سلام ضمن تشکر از اطلاعات خوبتان باید بگم که کوه شاه نشین تقریبا در 15 کیلومتری سرپل ذهاب واقع شده. با تشکر

سینا

ممنون از اظهار لطفتون .... از دیدن مطالبت لذت بردم اطلاعات خوبی دادی امیدوارم موفق و پیروز باشی...

غزال

با تشکر از اطلاعات خوب و مفیدتون .یه یشنهاد داشتم اگه امکان داره اطلاعات جغرافیایی استان رو به تفکیک شهرستان ها هم روی سایت قرار بدین. و یک سوال اگه ممکن راهنمایی کنید که از کجا می تونم یک سری اطلاعات جغرافیایی درباره ی بخش فیروزآباد از شهرستان کرمانشاه بدست بیارم؟

مهسا

با تشکر از اطلاعات خوب و مفیدتون .یه یشنهاد داشتم اگه امکان داره بیشتر در مورده اطلاعات جغرافیایی و لرزه خیزی شهر کرمانشاه یا روی سایت قرار بدین یا به ایمیل ام ارسال کنید ؛ یا حداقل بفرمائید کجا میشه تهیه کرد، آیا کتابی هست در این زمینه اگه ممکن است راهنمایی کنید

حسین

ممنونم از مطالب جالبتون اگه لطفی کنید ممنون میشم که نقشه توژوگرافی کوه طاقبستانو به ایمیلم بفرستید بازم از زحمتاتتون متشکرم

بهار

با سپاس کرمانشان درسته نه کرمانشاهان و نه کرمانشاه توجه کنید که این نام در کتاب اوستا هم ذکر شده است

کاوه آتش بسته

سلام.خیلی از وبتون خوشم اومد واقعا استفاده کردم... ممنون ....بای[تایید]